URFAUST

URFAUST

KURŞUNİ TEORİDEN YAŞAMIN YEMYEŞİL AĞACINA

 

   Her yanı tozlu, kalın cilti kitaplarla kaplı çalışma odasında   titrek, yaşlı adam, felsefe, tıp,ilahiyat, astroloji gibi konulardaki engin bilgisine karşın, sonsuz bilgiye ulaşma adına  büyüye verir kendini. Karşısına çıkan Mefisto, onu dilediği yaşama ulaştıracaktır. Faust’u, teorinin kurşuniliğinden kurtarıp ona yaşamın yemyeşil olan altın ağacını sunacaktır. Sınır tanımaz biçimde dünyayı kavrama isteği, ölçüsüz özlem ve ihtiraslarıyla, hatalarıyla, günahlarıyla, diğer insanlardan farklı, çizgi dışı bir kişiliktir Goethe’nin yarattığı Faust karakteri. Almanya’da Goethe yılı olarak  1999 boyunca, doğduğu kent Frankfurt ile yaşamının büyük bir bölümünü geçirdiği Weimar başta olmak üzere birçok

kentte Goethe’nin çeşitli yapıtları farklı yorumlarla sahnelenirken İstanbul Alman Kültür Merkezi’nin katkılarıyla ,  “Urfaust” adlı oyunu genç alman yönetmen Philippe Besson tarafından Devlet Tiyatrolarında sahneye kondu.  Büyük Alman ozanının yaşamı boyu üzerinde çalışıp 60 yılda tamamladığı başyapıtı “Faust”ta işlediği temaların hemen hepsinin nüvesi bulunur , “Faust”un taslağı niteliğindeki “Urfaust”ta. Ard arda sıralanan kısalı, uzunlu 22 sahneyle 1480-1540 yılları arasında yaşayan Dr. Johann Faust’un yaşam öyküsünden yola çıkılarak , bir bilim adamının sınırsız öğrenme ve sınısrız aşk tutkusu lirik bir dille  aktarılır. Yönetmen Besson, fragmandaki eksik sahneleri Brecht’in yazdığı ara metinlerle doldurarak bir anlatıcı yoluyla izleyiciye aktarmayı yeğlemiş.

   Yalın, naif bir sahnelemeyle izleyici karşısına çıkan yapıtın en belirleyici özelliği , Faust’un trajedisi içine serpiştirilen komedi ağırlıklı bölümler. “Bazıları ‘Urfaust’ta, yani bir trajedide komik sahneler olur mu, diye sorabilir. Evet,  bu trajedide komik sahneler, şakalar var! Genç Goethe ‘Urfaust’ yazdığında büyük bir sanatsal etki altındaydı: Shakespeare’i okumuştu”. Brecht, böyle söylerek metindeki meyhane ve öğrenci sahnesinde Goethe’nin trajedi formu içine komedi unsurunu ustaca yerleştirmesine dikkat çeker. Yönetmen Besson da Brecht’in bu düşüncesinden yola çıkarak, gerçekten bu iki sahnede hoş bir atmosfer yaratıyor. Ayrıca Faust’un aşık olduğu Gretchen’i elde etmek için komşu kadın Marthe’nin bahçesinde Marthe ile Mefisto’nun gezintilerinde de aynı gülmece anlayışını yaratmayı başarıyor. Bunda , oyun boyunca zeki, esprili, hazır cevap Mefisto’yu canlandıran Şahin Çelik’in yanısıra, şeytana bile pabucunu ters giydirecek Marthe’yi canlandıran Seral Gözler’in başarısı etkili oluyor.

İlk sahnede yaşlı bir bilge olarak tavırları ve sesini kullanımıyla başarılı bir Faust çizen Musa Uzunlar, Mefisto’yla yaptığı anlaşma sonucunda gencecik bir delikanlıya dönüşen Faust’taki değişimleri, içdünyasındaki fırtınaları, Gretchen’e ölçüsüz tutkusunu aynı düzeyde yansıtamıyor. Gamze Yapar ise  uzun sarı  saçları ve masum görünüşü dışında Gretchen karakterini inandırıcı bir biçimde yansıtmada yetersiz kalıyor. Bilim adamı kılığına giren Mefisto’nun karşısına çıkan, dünyadaki herşeyi bilme tutkusu içindeki şaşkın öğrenci rolünde Funda Eskioğlu son derece sevimli bir tip çiziyor. Diğer rollerde Özlem Güveli, Alptekin Serdengeçti, Ercüment Serpil ve Alper Develioğlu’nun düzeyli oyunculuklarıyla göz doldurdukları “Urfaust”ta Wagner ve anlatıcı olarak Adnan Biricik , Brecht’in dizeleriyle bize öykünün eksik kısımlarını sevimli bir tavırla aktarıyor.

   Ahmet Cemal’in yetkin bir çeviriyle dilimize kazandırdığı “Urfaust”un başarısında payı olan isimler arasında, birkaç aksesuarla  başka bir mekana dönüştürülüveren işlevsel ve başarılı dekorun yaratıcısı Orhan Alpaslan, döneme uygun kostümleri yaratan Serpil Tezcan, sahneler arasındaki geçişi ışık değişimleriyle destekleyen Önder Arık ve müziğiyla Babür Tongur yer alıyor. Goethe’nin 250. doğum yıldönümünde, yazarın ülkemizde ilk kez sahnelenen gençlik yapıtı, eli yüzü düzgün bir yapım olarak karşımızda. 

Sibel Arslan Yeşilay, RADİKAL, 14.3.1999

Bu yazı 1998-1999 kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir