KAFKAS TEBEŞİR DAİRESİ

KAFKAS TEBEŞİR DAİRESİ

Yazan: Bertolt Brecht

Çeviren: Yılmaz Onay

Yöneten: Yücel Erten

Müzik: Paul Dessau

Sahne Tasarımı: Mustafa Asım

Giysi Tasarımı: Türkan Kafadar

Müzik Direktörü: Selim Atakan

Dramaturgi: Yücel Erten- H: Zafer Şahin

Oynayanlar: Kemal Kocatürk, Aslı Öngören, Arif Akkaya, Şebnem Köstem, Ertuğrul Postoğlu, Hüseyin Köroğlu, Candan Sabuncu, Şenay Saçbüker, Ersin Umulu, Sevgi Sakarya, Naşit Özcan, Bahtiyar Engin,Murat Bavli, Harika Özovalı, Ayhan Kavas, Kutay Kırşehirlioğlu, Mehmet Gürhan, Yavuz Şeker, Kubilay Pembelioğlu,Ayşegül İşsever, Semah Tuğsel, Ümit İmer, Can Ertuğrul, Metin Çoban.

 

ADALET ARANIYOR

Sibel Arslan Yeşilay

 

    “Kafkas Tebeşir Dairesi” Bertolt Brecht’in 1944-45 yılları arasında Amerika’da yazdığı, ilk kez 1948 yılında Amerika’da izleyici karşısına çıkan önemli oyunlarından biri.  Oyun Almanya’da ilk kez 1954 yılında Berlin Tiyatrosu’nda sahnelenir. Brecht “Kafkas Tebeşir Dairesi”ni 13. Yüzyılda yazılmış “Tebeşir Dairesi” adlı bir Çin oyunundan yola çıkarak yazmıştır. Brecht bu Çin oyunun  iki kadın arasındaki annelik konusundaki çatışmayı, davaya bakan ilginç yargıç tiplemesini ve tebeşir dairesi deneyini  kendi yazdığı oyuna aktarmıştır. Kaynak oyunda çocuk gerçek annesine verilirken “Kafkas Tebeşir Dairesi”nde çocuğa bakıp büyüten kadına verilir. Ayrıca Brecht öyküyü Çin yerine Kafkasya’ya taşıyarak sınıfsal ve tarihsel bir boyut ekler. Öykünün özünü değiştirip ön ve son oyun ekleyerek mülkiyet-emek ilişkisini sorgular, burjuva hukukunun eleştirisini yapar.

  “Kafkas Tebeşir Dairesi”, birçok başarılı rejiye imzasını atan Devlet Tiyatrosu yönetmenlerinden Yücel Erten tarafından İstanbul Şehir Tiyatrolarında sahneleniyor. Şehir Tiyatrosu’nun genç oyuncularından oluşan bir ekip tarafından canlandırılan Brecht’in bu ünlü yapıtı sezonun iddialı yapımları arasında yer alıyor.

“Kafkas Tebeşir Dairesi” üç  bağımsız episoddan oluşur.: İki köyün vadi konusundaki anlaşmazlığının ele alındığı önoyun ; hizmetçi Gruşa’nın öyküsü ile  halk ozanı Azdak’ın yargıçlığa geçişinin anlatıldığı bölüm. Oyunun son bölümünde ise Gruşa ve Azdak episodları Gruşa ile valinin karısının çocuk yüzünden düştükleri anlaşmazlığın çözümlendiği mahkeme sahnesiyle birleştirilir. “Kafkas Tebeşir Dairesi”nin Brecht’in diğer yapıtları içinde farklı bir yeri vardır. Brecht bu oyunda olayların akışını yabancılaştırma efektleriyle kesintiye uğratmaz. Yabancılaştırma oyunda , önoyunu izleyen ‘oyun içinde oyun’ tarzında ve ozanların anlatımıyla kurmaca olarak yansıtılır. Brecht’in deyimiyle “sahneler ozanın anlattığı olayların yalnızca canlandırılmasından oluşur”.

   Önoyunda 2. Dünya Savaşı sonrasında iki Sovyet kolhozunun üyeleri vadinin topraklarının kime ait olduğu konusunda karar vermek üzere toplanır. Karar verildikten sonra anlaşmayı kutlamak için  “Tebeşir Dairesi” adlı bir oyun oynanır. Oyunda bir ayaklanma sırasında öldürülen valinin karısı kaçarken elbiselerini kurtarma telaşıyla bebeğini unutur. Bebeğe hizmetçi Gruşa bakar. Valinin oğlu olduğu için heryerde aranan bebeği saklayan Gruşa’nın hayatı tehlikeye girer. Bebeği yaşatmak için her türlü zorluğa göğüs geren Gruşa ‘nın yaşamı altüst olur. Valinin karısı ile Gruşa analık davası için yargıç karşısına çıkarlar. Davaya bakan yargıç askerler tarafından seçilmiş, yasaları yoksul halkı korumak için kullanan Azdak’tır. Azdak çocuğun gerçek annesini belirlemek için yere bir daire çizer ve her iki kadından da çocuğu daireden çıkarmalarını ister.

   Brecht “Kafkas Tebeşir Dairesi”nde emek mülkiyet ilişkisinde emeğin belirleyici olduğunu vurgular, adalet sisteminin eleştirisini yapar.: “Herşey  kim hak ederse ona gider; çocuklar büyüsünler diye annelik edene, vadiler meyve versin diye su verene.”

   Yücel Erten “Kafkas Tebeşir Dairesi”ni son derece titiz bir çalışmayla sahneye aktarıyor.  Erten sahnede sade ve etkileyici bir tiyatro dili yaratıyor. Başta Candan Sabuncu ve Kemal Kocatürk olmak üzere bütün ekibin içten ve başarılı oyunculuklarına dekor, kostüm ve müzik tasarımının eklenmesiyle ortaya sezon boyunca sergilenen oyunlar arasında ön plana çıkan, izleyiciye gerçek bir tiyatro keyfi yaşatan bir yapım çıkmış.  Tiyatro sezonu boyunca böylesine emek verilmiş yapımlarla daha sık karşılaşmayı umuyoruz. “Kafkas Tebeşir Dairesi”ni mutlaka izleyin.

 

RADİKAL, 8.1.1998

 

Bu yazı 1998-1999 kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir