İVAN İVANOVİÇ VAR MIYDI, YOK MUYDU?

İ

YAZAN : Nazım HİKMET
YÖNETEN : Kenan IŞIK
DEKOR : Ali YENEL
KOSTÜM : Gönül SİPAHİOĞLU
DRAMATURG: Sibel ARSLAN YEŞİLAY

OYNAYANLAR

Ragıp SAVAŞ, Defne ŞENER, Turgay KANTÜRK, Aytekin ÖZEN, Fidan TEK, Edip SANER, Nurhayat ATASOY, Sait GENAY, Sinan ALBAYRAK, Cihan İnan BEKAR,Orhan Kemal AYDIN, Münir AKÇA, Ayşe DEMİREL, Diğdem German AYDIN, Meral ÇETİNKAYA, Faruk ÜNER, Gökhan BOZKURT, Çiğdem ERDİN, Erdoğan SICAK



“İVAN İVANOVİÇ VAR MIYDI YOK MUYDU?” Nazım Hikmet’in bürokrasiyi kıyasıya eleştirdiği bir hiciv.
1955 yılında yazılan, 1957 yılında Moskova Satir Tiyatrosu’nda sahnelenişinin ikinci akşamı yasaklanan “İVAN İVANOVİÇ VAR MIYDI YOK MUYDU?” , Türkiye’de ilk kez Bakırköy Belediye Tiyatroları tarafından sahnelenmişti. 1991’de 3.Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali’nde sergilenen yapım “İsmet Küntay En İyi Yapım” ödülü ile Eleştirmenler Birliği en iyi yapım ödülünü almıştı.BBT’de yeniden sahnelenen oyun 2001 yılında Avni Dilligil En başarılı yapım, en başarılı yardımcı kadın oyuncu: (Meral Çetinkaya ), en başarılı dekor tasarımı: (Ali Yenel ) ve en başarılı kostüm tasarımı (Gönül Sipahioğlu ) ödülleriyle, İsmet Küntay en iyi kadın oyuncu (Meral Çetinkaya) ödüllerini kazandı.

Bakırköy Belediye Tiyatroları’nın 10. kuruluş yıldönümü nedeniyle yine Kenan Işık tarafından farklı bir yorumla sahnelenen oyun, sıradan bir tesviyeciyken üst düzey bürokrat olan , iyi niyetli, dürüst Petrof’un, İvan İvanoviç ve çevresindeki diğer insanların yardımıyla iktidarın cazibesine kapılarak içinde yaşadığı topluma ve kendine yabancılaşmasını ele alıyor. Olayların sosyalist düzende geçtiği “İVAN İVANOVİÇ VAR MIYDI YOK MUYDU?”, evrensel açıdan bakıldığında, yalnız sosyalist sistemdeki değil, tüm sistemlerdeki bürokrasinin insan yaşamını dayanılmaz hale getirmesini hicvediyor.
“İvan İvanoviç Var Mıydı Yok Muydu?” adından da anlaşılacağı gibi, olup olmadıklarından söz edilen İvan’ları tartışan bir oyun. İvan İvanoviç soyut biri ya da birileri.Bürkorasinin yaşamı çekilmez hale getiren sıkı düzeninin, kurallarının bekçisi, jandarması. Bir ruh İvan İvanoviç, hemcinslerinin üzerinde baskı kuran otoriteyi, yetkiyi sadizme dönüştürerek insanlara kötülük etmekten haz duyan bir kötülük anıtı.

 

 
  İVAN İVANOVİÇ:
"Nazım Hikmet, Hikmet oğlu Nazım Ran... Cancağızım...Biliyorum, Sovyetler Birliği ikinci yurdunuzdur. Sovyet insanlarını seversiniz, sayarsınız... Eski partilisiniz. İyi, güzel, ama, Sovyetler’de geçen bir hikayeyi anlatan ilk piyesiniz hicviye mi olmalıydı?Tipik Sovyet insanı Petrof mudur? Ben miyim? Niye Petrof’un itibarını kırmaya kalkışıyorsunuz? Ne diye bizimle uğraşıyorsunuz? Zaten işimiz gücümüz başımızdan aşkın... Rahat bırakın bizi... Hani ne de olsa yakışık almıyor... Ne de olsa misafirsiniz şurda... Sovyet halkının konukseverliğini kötüye kullanmak doğru olur mu? Sonra, konuğun kusuruna akılmaz ama, bir hadde kadar... Demek istediğim bu piyesi yazmaktan vazgeçin... Hem sizin için, hem bizim için, hem de bunu oynamaya kalkışacak tiyatrolar için, eğer böylesi bulunursa, daha iyi... Yok ille de yazacaksanız, sonunu tatlıya bağlayın."

İvan İvanoviç var mıydı yok muydu? ,Nazım Hikmet, II.Perde, 7.Tablo